İçindekiler
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, alüminyum döküm süreçlerinde ortaya çıkan cürufu elektronik devre soğutucularında kullanılabilecek kompozit malzemeye dönüştürmeyi amaçlayan “Hibrit Kompozit Termal Arayüz Malzemesi” başlıklı patent çalışmasını duyurdu. Patentte hakların yüzde 99’u Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesine, yüzde 1’i Afyon Kocatepe Üniversitesine ait.
Buluşu, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Makine ve Metal Teknolojileri Bölümü öğretim üyesi Dr. Pınar Uyan ile Afyon Kocatepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi öğretim üyesi Dr. Özgür Cengiz geliştirdi. Çalışma, 6XXX serisi alüminyum alaşımlarının döküm cürufunu yeniden işleyerek elektronik sistemlerin soğutulmasında kullanılacak yüksek performanslı bir kompozit malzeme elde etmeye dayanıyor.
Toz metalürjisi ve hibrit kaplama
Yöntemde alüminyum döküm cürufu toz metalürjisiyle işlenerek alüminyum oksit (Al₂O₃) katkılı hibrit kompozit malzemeye dönüştürülüyor. Elde edilen malzeme; Al₂O₃, bor nitrür (BN) ve karboksimetil selüloz (CMC) içeren hibrit kompozit bir kaplamayla destekleniyor. Kaplamayla mekanik dayanımın ve ısıl performansın iyileştirilmesi hedefleniyor.
Araştırmacıların proje özetine göre cürufu saflaştırmak maliyetli ve zahmetli olduğundan cüruf doğrudan kullanılıyor. Alüminyumu ergitip dökerek geri dönüştürmek mümkün olsa da ilave tozların yapının homojenliğini bozarak nihai özellikleri olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor. Bu nedenle toz metalürjisi tercih edildi. Cüruf içindeki oksitlerin sinterleme sırasında sıvı faz oluşturarak üretimi kolaylaştırması da yöntemin dayanaklarından biri.
Elektronik soğutmadan otomotiv ve enerjiye
Malzemenin ilk hedef uygulaması elektronik devre soğutucuları. Proje özetinde, bu soğutucularda oluşan yüksek termal iç gerilmeleri önlemek için düşük maliyeti, yüksek mukavemeti ve yüksek termal iletkenliği bir arada sunan bir malzeme amaçlandığı belirtiliyor. Üniversite, malzemenin otomotiv, enerji ve termal yönetim teknolojilerinde de kullanılabileceğini, yeni araştırmalarla biyomedikal uygulamalara uyarlanmasının da hedeflendiğini bildirdi.
Üniversitenin açıklamasına göre buluş, elektronik sektöründe ithal malzemelere yerli bir alternatif oluşturabilir. Sanayi iş birlikleriyle desteklenmesi hâlinde araştırma çıktılarının ekonomik değere dönüşmesine katkı sağlaması bekleniyor.
Döngüsel ekonomi bağlantısı
Üretimde ortaya çıkan atığı yeniden hammadde olarak kullanan yaklaşım, açıklamada sıfır atık, kaynak verimliliği ve döngüsel ekonomi hedefleriyle ilişkilendiriliyor. Üniversite, çalışmanın COP31 kapsamında ele alınan yeşil dönüşüm ve sürdürülebilir üretim başlıklarıyla da örtüştüğünü belirtti.
Kaynaklar
- Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, “Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesinden Endüstriyel Atıkları Değere Dönüştüren Yenilikçi Patent” basın bülteni, Kasım 2026
- Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, proje özet görseli (“Kapsam”)

